Παθογόνο αίτιο: R. Solani Kühn, R. Ceralis
Ο μύκητας αυτός απαντάται στις εύκρατες περιοχές σε όλο το κόσμο και μπορεί και προσβάλει πολλά είδη αγρωστωδών φυτών. Ο μύκητας δημιουργεί χαρακτηριστικές κηλίδες στο κάτω μέρος του βλαστού. Οι κηλίδες αυτές έχουν ευδιάκριτα περιθώρια και φακοειδές σχήμα. Μπορεί να συναντήσουμε δύο είδη κηλίδων: αυτές με το ευδιάκριτο και πιο σκούρο περιθώριο και αυτές χωρίς περιθώριο. Οι κηλίδες με το ευδιάκριτο περιθώριο έχουν πιο επιφανειακό μυκήλιο στο κέντρο το οποίο μπορεί να ξυθεί με το χέρι.
Ξενιστές: σιτάρι, και μια μεγάλη γκάμα από καλλιεργούμενα φυτά.
Είναι ένας πολύ διαδεδομένος μύκητας που βρίσκεται σχεδόν παντού στο έδαφος και στα υπολείμματα καλλιεργειών.
Διάδοση και σημασία:
Είναι μία πολύ συνηθισμένη ασθένεια στη Νότια Αμερική και σε ευρωπαϊκές χώρες (Αγγλία, Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία κλπ.). Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι τα μολυσμένα φυτά εξασθενούν ή νεκρώνονται αλλά τις περισσότερες φορές επανέρχονται με καθυστερημένη ωριμότητα και χαμηλή παραγωγή.
Συμπτώματα:
Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα τις ασθένειας είναι οι κάθετες φακοειδής κηλίδες με το σκούρο περιθώριο στους κάτω κολεούς και στο βλαστό. Το πρώτο ευδιάκριτο σύμπτωμα είναι η πρώιμη ωρίμανση των μολυσμένων φυτών. Τις περισσότερες φορές οι κηλίδες είναι επιφανειακές και τα φυτά δεν φαίνεται να έχουν επηρεαστεί. Οι κηλίδες του μύκητα είναι πολύ ευδιάκριτες στους κολεούς των κατώτερων φύλλων και στο βλαστό. Το κέντρο των κηλίδων είναι ωχρό προς το χρώμα του άχυρου και συχνά έχει διασκορπισμένο σκούρο μυκήλιο. Το περιθώριο είναι σκούρο καφέ. Μικρές μαύρες συμπιεσμένες μάζες από σκούρο μυκήλιο(σκληρώτια) μπορεί να δημιουργηθούν στην περιοχή ανάμεσα στο κολεό και το βλαστό.
Καθώς τα φυτά ωριμάζουν, τα μολυσμένα αδέλφια πεθαίνουν πρόωρα, δίνοντας άσπρους στάχυς με συρρικνωμένους σπόρους. Τα μολυσμένα αδέλφια είναι επιρρεπή στο πλάγιασμα.
Βιολογικός κύκλος:
Η R. Cerealis δεν παράγει σπόρια και διατηρείται στα έδαφος και στα υπολείμματα τις καλλιέργειας υπό τη μορφή της μικρής ανθεκτικής κατασκευής που λέγεται σκληρώτιο. Ο μύκητας αυτός σχηματίζει τα σκληρώτια σε ξενιστές ή σε καλλιέργεια στο εργαστήριο. Τα σκληρώτια, που έχουν πολύ μικρό και ακανόνιστο σχήμα, βλαστάνουν σε μυκήλιο.
Τα μολυσμένα φυτά συνήθως παράγουν άσπρους στάχυς και πλαγιάζουν αλλά το πιο συνηθισμένο σύμπτωμα είναι η μείωση της παραγωγής λόγου του γεγονότος ότι τα μολυσμένα αδέλφια παράγουν λιγότερους και μικρότερους σπόρους.
Η ανάπτυξη του μύκητα είναι μεγαλύτερη σε χαμηλές θερμοκρασίες αν και μερικά είδη του μύκητα μπορούν να προκαλέσουν μόλυνση και σε υψηλές θερμοκρασίες. Ο δροσερός και υγρός καιρός είναι πολύ ευνοϊκός. Λίγα ή καθόλου οργώματα ευνοούν επίσης την ασθένεια. Ο μύκητας διατηρείται στο έδαφος ή στα υπολείμματα τις καλλιέργειας. Οι βλαστοί προσβάλλονται κοντά στην επιφάνεια του εδάφους.
Καταπολέμηση:
Ανθεκτικές ποικιλίες δεν υπάρχουν. Η αμειψισπορά μπορεί να βοηθήσει παρότι ο μύκητας διατηρείται επίμονα στο έδαφος και έχει και πολλούς ξενιστές. Η όψιμη, ψηλή σπορά σε συνδυασμό με ευνοϊκές για την ανάπτυξη του ριζικού συστήματος συνθήκες περιορίζει τα συμπτώματα της ασθένειας.
Το καλά στραγγιζόμενο έδαφος, η ισορροπημένη λίπανση και απολύμανση του σπόρου με μυκητοκτόνα βοηθούν στη καταπολέμηση της ασθένειας.
