Παθογόνο αίτιο: Cephalosporium gramineum Nisikado & ikata
Το παθογόνο εισέρχεται στο φυτό κατά τη βλάστηση ή από εγκοπές των ριζών. Ο μύκητας προσβάλλει το αγγειακό σύστημα του φυτού. Το μυκήλιο τα σπόρια και τα εξωκυτταρικά πολυσακχαρίδια παρεμποδίζουν την λειτουργία των ξυλωδών αγγείων.
Συνήθως προσβάλλονται ένα με δύο γειτονικά ξυλώδη αγγεία.
Ξενιστές:
Το Cephalosporium gramineum προσβάλλει τα περισσότερα χειμερινά δημητριακά αλλά ειδικά το χειμερινό σιτάρι. Επίσης προσβάλει διάφορα αγρωστωδή του γένους Bromus, Dactylis και Poa.
Διάδοση και σημασία :
Η ασθένεια εμφανίζεται στη Βόρεια Αμερική, Ιαπωνία και Ευρώπη (Αγγλία κλπ.) .Όλοι οι ιστοί που τροφοδοτούνται από το μολυσμένο ηθμαγγειώδη σωλήνα μολύνονται. Λωρίδες εμφανίζονται κατά μήκος των γονάτων και επάνω στα φύλλα. Αν κάνουμε μία τομή επάνω στο γόνατο μπορούμε να δούμε καθαρά των μεταχρωματισμό των αγγείων. Τα μολυσμένα φυτά έχουν χαμηλό ρυθμό ανάπτυξης, εμφανίζουν νανισμό και ωριμάζουν πρόωρα. Οι παραγόμενοι στάχυς έχουν άσπρο χρώμα και οι σπόροι τους είναι μικροί
Ο μύκητας εισέρχεται στα φυτά από ουλές στο ριζικό σύστημα. Αυτές γίνονται συνήθως με μηχανικό τρόπο (όργωμα, κυλίνδρισμα, μετακίνηση του τρακτέρ κατά το ψεκασμό) αλλά και από έντομα ή παγωνιά.
Συμπτώματα:
Η ασθένεια ευνοείται από τα νεροκρατήματα του χωραφιού στα χαμηλότερα ύψη και από τις ψηλές θερμοκρασίες. Συνήθως τα προσβεβλημένα φυτά είναι διάσπαρτα στο χωράφι. Σε υγρές περιοχές τα συμπτώματα είναι πιο έντονα.
Όταν ο πληθυσμός του μύκητα είναι μεγάλος παρατηρούνται τήξεις φυταρίων. Κατά το τέλος του χειμώνα – αρχές άνοιξης τα μολυσμένα φυτά μπορεί να εμφανίσουν ένα απαλό μωσαϊκό στα φύλλα. Τα φυτά αυτά μαραίνονται και πεθαίνουν χωρίς να εμφανίσουν τις χαρακτηριστικές λωρίδες. Η ανθεκτικότητα των φυτών ποικίλει και τα φυτά που επιζούν είναι πιο κοντά. Τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα εμφανίζονται κατά το καλάμωμα και την έκπτυξη του στάχυ. Το πιο τυπικό σύμπτωμα είναι οι χλωρωτικές κηλίδες ανάμεσα στα νεύρα του φύλλου που συνήθως περιβάλλονται από νεκρωτικές περιοχές. Τα νεύρα ανάμεσα στις λωρίδες αυτές είναι πιο σκούρα.
Τα συμπτώματα αυτά είναι πιο έντονα στα νεαρά πάνω φύλλα καθώς τα κάτω συνήθως πεθαίνουν πρόωρα.
Η διάγνωση της ασθένεια μπορεί να γίνει από το μεταχρωματισμό των νεύρων του στελέχους. Αυτά γίνονται πιο σκούρα κατά μήκα. ος του στελέχους και ως την άκρη των φύλλων. Κάθε φύλλο έχει συνήθως 1-2 λωρίδες(σπάνια 3) και μερικά μεταχρωματισμένα νεύρ
Πρέπει να σημειωθεί ότι οι χλωρωτικές λωρίδες δεν παρατηρούνται σε όλα τα αδέλφια του φυτού.
Μετά την ωρίμανση του σπόρου, κοντά στο θερισμό, η ασθένεια είναι πολύ δύσκολο να αναγνωριστεί. Τα σκούρα γόνατα και σκούρες ηθμαγειώδης δεσμίδες είναι τα μόνα αναγνωρίσιμα συμπτώματα σε αυτό το στάδιο.
Τα μολυσμένα φυτά είναι κοντά, έχουν άσπρους στάχυς και ωριμάζουν πρόωρα.
Η ασθένεια ευνοείται από το υγρό έδαφος, τα τραύματα λόγω του παγετού και την συνεχόμενη καλλιέργεια μικρόκοκκων φυτών. Η υπερβολική υγρασία του εδάφους από τον Οκτώβριο ως το Δεκέμβριο ευνοεί την ασθένεια. Τα εδάφη που δε στραγγίζουν καλά ευνοούν επίσης την ασθένεια.
Σε δροσερά και υγρά εδάφη ο μύκητας παράγει μεγάλο αριθμό σπορίων. Τα σπόρια μεταφέρονται στις ρίζες με το νερό του εδάφους και εισέρχονται σε αυτές από τις πληγές που μπορεί να έχουν. Οι πληγές προκαλούνται από την παγωνιά και από τα έντομα που τρέφονται από τις ρίζες. Όταν τα σπόρια μπουν στις ρίζες βλαστάνουν και παράγουν τους κονιδιοφόρους οι οποίοι με τη σειρά τους παράγουν καινούρια κονίδια τα οποία μεταφέρονται με το αγγειακό σύστημα του φυτού. Τα κονίδια εγκαθίστανται στα φύλλα και στα γόνατα όπου και βλαστάνουν.
Τα βαριά υγρά εδάφη με χαμηλό pH ευνοούν το μύκητα.
Καταπολέμηση:
Η μείωση του μολύσματος του έδαφος με την αμειψισπορά και την διαχείριση των υπολειμμάτων του εδάφους είναι ένας καλός τρόπος καταπολέμησης της ασθένειας. Το χειμερινό σιτάρι προσβάλλεται λιγότερο όταν καλλιεργείται σε αμειψισπορά με εαρινά δημητριακά ή με φυτά που δεν είναι ξενιστές του μύκητα.
Συνίσταται επίσης η αποφυγή της καλλιέργεια ξενιστών του μύκητα για 2-3 χρόνια έτσι ώστε να μειωθεί ο πληθυσμός του μύκητα στο έδαφος σε χαμηλά επίπεδα.
Το καλό όργωμα του χωραφιού επίσης εμποδίζει την αναπαραγωγή του μύκητα σε ζιζάνια ξενιστές.
Εκεί που δεν μπορεί να γίνει αμειψισπορά θα είναι καλό να παραχώνονται τα υπολείμματα τις καλλιέργειας βαθύτερα από τα 8 εκ.
