Γιατί ο ΕΛΓΟ ερευνά την Πρίμουλα ή Φυτό του Δαρβίνου;

Γιατί ο ΕΛΓΟ ερευνά την Πρίμουλα ή Φυτό του Δαρβίνου;

Στον Χορτιάτη Θεσσαλονίκης, στη Δυτική Μακεδονία, καλλιεργείται η κίτρινη πρίμουλα, άλλως το «Λουλούδι του Δαρβίνου με στόχο την καταγραφή και παρατήρηση του φυτού,

που σύμφωνα με τους επιστήμονες είναι ένας «βιοδείκτης» που μας δείχνει πρώτα την επίδραση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων πάνω στο φυσικό περιβάλλον και τις αλλαγές που συντελούνται σε αυτό.

Ο Χορτιάτης αναδεικνύεται σε φυσικό εργαστήριο, καθώς φυσιολάτρες, ερασιτέχνες βοτανολόγοι και ειδικοί της ελληνικής χλωρίδας συμμετέχουν από τη Θεσσαλονίκη στην πανευρωπαϊκή εκστρατεία «Αναζητώντας τις κίτρινες πρίμουλες». Λόγω και της απαγόρευσης των μετακινήσεων, έχουν επιλέξει για τις εξορμήσεις τους το γειτονικό βουνό, εντοπίζουν θέσεις όπου φυτρώνουν τα πανέμορφα λουλούδια (σε υψόμετρο άνω των 600 μ). και αναρτούν στην ιστοσελίδα της ελληνικής συμμετοχής (https://nurmenukk.ee/el) τις παρατηρήσεις τους για το φυτό.

Το βουνό της Θεσσαλονίκης, είναι ένα από τα περίπου 40 βουνά της ηπειρωτικής χώρας που μπορεί ένας περιπατητής να βρει το «Λουλούδι του Δαρβίνου», και με μια απλή διαδικασία καταμέτρησης και φωτογράφισης των ανθών του, να πάρει μέρος στην εθελοντική προσπάθεια που διεξάγεται αυτή την περίοδο σε 25 ευρωπαϊκές χώρες.

Από τις αρχές Απριλίου, στην ιστοσελίδα που έχει αναρτήσει το Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων του ΕΛΓΟ- «Δήμητρα», σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Τάρτου της Εσθονίας (www.cowslip.science), περισσότερα από 100 άτομα (κυρίως από την Β. Ελλάδα), έχουν εκδηλώσει πρόθεση συμμετοχής στο πρότζεκτ ενώ πάνω από 1.000 έχουν παρακολουθήσει τα βίντεο της εκστρατείας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπεύθυνος για την ελληνική συμμετοχή στην πανευρωπαϊκή εκστρατεία και εντεταλμένος ερευνητής του ΕΛΓΟ - «Δήμητρα» δρ Νίκος Κρίγκας, «τα πρώτα αποτελέσματα στο σύνολο των παρατηρήσεων της Ευρώπης, τα αναμένουμε στο τέλος του καλοκαιριού-αρχές φθινοπώρου».

Μαζί με τον συνάδελφό του, Γιώργο Τσοκτουρίδη, συμμετείχαν (μαζί με τις μικρές τους κόρες) σε πρόσφατη εξόρμηση καταγραφής της κίτρινης πρίμουλας στο Χορτιάτη και δηλώνουν ότι τα αποτελέσματα των καταγραφών από τους εθελοντές θα είναι σημαντικά τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όταν θα ενσωματωθούν οι καταγραφές και παρατηρήσεις από όλες τις χώρες, όσο και σε εθνικό επίπεδο, για την προστασία πρωτίστως και την αξιοποίηση της κίτρινης πρίμουλας.

Το λουλούδι του Δαρβίνου (επιστημονικά Primula veris), που πρώτος ο Άγγλος επιστήμονας διέκρινε την πολλαπλή του σημασία και το μελέτησε στη θεωρία του περί της εξέλιξης των ειδών (γι’ αυτό και φέρει τ’ όνομά του) είναι σήμερα και για τους Ευρωπαίους επιστήμονες ένας αληθινός βιοδείκτης για το περιβάλλον. «Καταγράφοντας την αναλογία των δύο τύπων ανθέων της κίτρινης πρίμουλας (ετεροστυλία) στα βουνά της Ελλάδας αλλά και όλης της Ευρώπης μπορούμε να διαπιστώσουμε κατά πόσο είναι υγιές το περιβάλλον όπου φυτρώνει κι όχι μόνο αυτή αλλά και τα άλλα φυτά που ζουν μαζί της. Είναι ένας βιοδείκτης που μας δείχνει πρώτα απ όλα την επίδραση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων πάνω στο φυσικό περιβάλλον και τις αλλαγές που συντελούνται...» επισημαίνουν οι ερευνητές.

Ερώτημα είναι αν η κίτρινη πρίμουλα μπορεί να είναι βιοδείκτης και για την κλιματική αλλαγή. «Μαζί με τις καταγραφές που γίνονται στο πλαίσιο της πανευρωπαϊκής εκστρατείας καταγράφουμε και το πότε αρχίζει η ανθοφορία και πότε ολοκληρώνεται και πως αυτή σχετίζεται με τις ιστορικές καταγραφές» αναφέρει ο δρ Κρίγκας. «Δηλαδή, πρόσθεσε, θα δούμε εάν έχουν μεταβληθεί οι περίοδοι ανθοφορίας των φυτών κι αν αυτό έχει γίνει πρόσφατα ή έγινε παλιότερα. Μ’ αυτόν τον τρόπο η πρίμουλα, η διάρκεια και η συχνότητα ανθοφορίας της σχετίζεται και με τις επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής».

Στην περίπτωση μάλιστα που τα μέτρα για την πανδημία «μπλοκάρουν» και τις εξορμήσεις του Μαΐου-Ιουνίου στα ελληνικά βουνά (είναι η τελευταία περίοδος της ετήσιας ανθοφορίας του φυτού, ειδικά σε ανώτερα υψόμετρα έως 2300 μέτρα), «η προσπάθεια καταγραφής-παρατήρησης για την Ελλάδα θα επαναληφθεί του χρόνου...».

Η χώρα μας, όπως αποκαλύπτουν οι δύο ερευνητές έχει περισσότερους λόγους από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες να προχωρήσει σε μελέτες για την κίτρινη πρίμουλα. Ο σημαντικότερος απ’ αυτούς, σχετίζεται με την παραγωγή κι αξιοποίησή της ως ένα από τα προϊόντα της εθνικής αγροτικής οικονομίας που μπορεί να ενισχύσει την ανθοκομία αλλά και το εξαγωγικό σκέλος των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών.

Ανθεί το λαθρεμπόριο της κίτρινης πρίμουλας στη Βόρεια Πίνδο

Η κίτρινη πρίμουλα λέγεται και «Πασχαλούδα», διότι η ανθοφορία της έχει ταυτιστεί με τις μέρες του Πάσχα, ή «δακράκι». Προς το παρόν, δεν κατατάσσεται στα απειλούμενα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της Ελλάδας, ωστόσο είναι το υπ’ αριθμόν 1 αρωματικό-φαρμακευτικό φυτό της χώρας που είναι αντικείμενο λαθρεμπορίας για φαρμακευτικούς σκοπούς, γεγονός που προκαλεί ανησυχία για την επιβίωσή του.

Την τελευταία διετία -και παρά το lockdown- αστυνομικές διευθύνσεις παραμεθορίων νομών της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας έχουν καταγράψει περιστατικά λαθροσυλλογής κυρίως από αλλοδαπούς. Πέρυσι τον Μάιο, η αστυνομία Καστοριάς, σε δύο μόνο περιπτώσεις, συνέλαβε 7 άτομα και κατάσχεσε συνολικά 215 κιλά κίτρινης πρίμουλας που είχαν συλλέξει παράνομα.

«Ειδικά στην περιοχή της Πίνδου» λέει ο δρ Ν. Κρίγκας «γίνεται υπερσυλλογή και ήδη υπάρχουν σημάδια ότι αρχίζουν να φθίνουν οι αριθμοί της, ενώ το υλικό που παίρνουν, εξάγεται παρανόμως από τη χώρα. Δεν υπάρχει έλεγχος στα σύνορα γι’ αυτό. Η τιμή είναι υψηλή και γι' αυτό υπάρχει ένα λαθρεμπόριο που ανθεί αυτόν τον καιρό. Ένα κιλό ξηρή δρόγη μπορεί να φτάνει και 100 ή 200 ευρώ/κιλό, ενώ π.χ. για το τσάι βουνού μπορεί να είναι 20 ευρώ/κιλό».

Η παράνομη συλλογή της κίτρινης πρίμουλας για φαρμακευτική χρήση εμφανίζει αυξητική τάση καθώς το φυτό συλλέγεται μόνο από αυτοφυείς πληθυσμούς από τα βουνά κι αυτή η συλλογή από το φυσικό περιβάλλον είναι που ανησυχεί πολλούς ερευνητές, καθώς «αρχίζει ν’ απειλεί τους πληθυσμούς της ακόμη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο».

Πριν από λίγο καιρό πάντως σύμφωνα με τον κ Κρίγκα και στο πλαίσιο ειδικού προγράμματος του ΕΛΓΟ «Δήμητρα», ξεκίνησε σε βουνό της Δυτικής Μακεδονίας, η πρώτη πιλοτική καλλιέργεια της κίτρινης πρίμουλας με πολλαπλασιαστικό υλικό από το αυτοφυές είδος της περιοχής.

Ο Δρ. Γ. Τσοκτουρίδης, εντεταλμένος ερευνητής του ΕΛΓΟ-Δήμητρα στην ανθοκομία, λέει ότι «οι καταγραφές που γίνονται αυτήν την περίοδο θα προσφέρουν την δυνατότητα να γνωρίζουμε τους πληθυσμούς που υπάρχουν στην ελληνική φύση αλλά και τα είδη της πρίμουλας τα οποία μπορούμε να αξιοποιήσουμε στην ελληνική ανθοκομία, να τις καλλιεργήσουμε σε συνθήκες εντατικές μέσα στο θερμοκήπιο και να τις εγκαταστήσουμε ως φυτά κηποτεχνίας σε εξωτερικούς χώρους. Ο ίδιος επισημαίνει ότι οι πρίμουλες είναι από τις λίγες περιπτώσεις ανθέων που δίνουν τόσα πολλά χρώματα και μπορούν χρησιμοποιηθούν στην κηποτεχνία. 

«Η πρίμουλα έχει μεγάλη και πρώιμη περίοδο ανθοφορίας που την κάνει ιδανική για μπαλκόνια και κήπους ακόμη και μέσα στο χειμώνα» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

 


Print   Email

Related Articles